تهران، خیابان ولی عصر، بالاتر از پارک وی، نبش خیابان خیام، پلاک 5، واحد 3
info@xema.co
+98 21 22668801-3 +98 21 88193708

©1395، کلیه حقوق وب سایت برای زما محفوظ است.

مسجد النبی طاق بستان

مسجد النبی در منطقه کهن طاق بستان واقع شده است. اهمیت تاریخی این ناحیه علاوه بر قدمت دیرینه آن از سده سوم میلادی، به دلیل حساسیت برای ثبت این اثر در فهرست آثار جهانی یونسکو دو چندان شده است. در طرح ساماندهی این مجموعه که توسط مهندسین مشاور آتک صورت گرفته، ساختگاه مسجدالنبی در محل سابق این بنا در عرصه ای میان بلوار دانشجو و رودخانه قره سو در جنوب شرقی محوطه طاق بستان، در نظر گرفته شده است. طبق این طرح قطعه زمین در محور شمال غرب به جنوب شرق واقع و از این دو سو به خیابانی منشعب از میدان جدید و بلوار دانشجو محدود می شود. در همسایگی های غربی و شرقی بنا هتل و فضای سبز قرار گرفته است.

در طرح اولیه، در درجه اول می بایست به فرمی پرداخته می شد که در تعاملی مناسب با اثر تاریخی قرار گیرد؛ در طراحی چنین بنایی عدم مداخله فیزیکی و آشفتگی بصری، خط آسمان همگون با بافت، وزن بصری اندک و خلوص هندسه به جهت کم رنگ نکردن و در حاشیه نرفتن اثر تاریخی باید از ویژگی های اصلی فرم باشد. فرم ساده و در عین حال قوی مکعب علاوه بر خصوصیات یاد شده، از جهات دیگر نیز اهداف مختلف عملکردی و اقلیمی این بنا در منطقه کرمانشاه را برآورده می سازد؛ مکعب از بی پیرایه ترین هندسه ها و نمادی آشنا برای نزدیکی به معبود و معماری نیایشگاهی است؛ از سوی دیگر معماری در اقلیم سرد و خشک این منطقه باید از ساختاری توده ای برخوردار باشد. به همین دلیل وجود ارتفاع زیاد و هندسه باز که نفوذ هوای سرد را به راحتی میسر می سازد، از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نبوده و فرم بسته این نیاز را به شکل بهینه ای تامین می کند.

نتایج حاصل از بررسی ویژگی های مختلف و نیروهای موثر بر پروژه، طراحی را بیشتر به تولید فرمی حاصل از ادغام دو مولفه محور قبله و خطوط زمین که هردو دارای اهمیتی ویژه، یکی از جهت معنایی و دیگری تاریخی بودند، پیش برد. لکه اولیه شامل مستطیلی برگرفته از هندسه مسجد سابق در راستای محور قبله است. در معماری سنتی ایران به دلیل توانایی سازه ای محدود، سطوح بواسطه الگوی حرکت خطی مستقیم و رو به بالا به حجم تبدیل می شد. در این پروژه رسیدن به حجم از مستطیل اولیه بواسطه قوس 5 او 7 صورت پذیرفته و به نوعی ایده اصلی شکل گیری فرم را می سازد ؛ قوسی که بر خلاف نمونه استفاده شده آن در گذشته، همه نقاط آن در یک صفحه قرار نگرفته و در طول خود می چرخد. مختصات نقطه دوم بر اساس مدلی است که در آن ضلع جنوب غربی مستطیل بالایی ( بام مجموعه) به موازات خط سایت در آن ضلع باشد. به این معنا که مستطیل قرار گرفته روی زمین بر اساس قوس فضایی 5 او 7 که در ضلع جنوب شرقی واقع شده، به سمت بالا حرکت می کند و در نقطه ای که یال جنوب غربی آن موازی لبه سایت می شود، به پایان می رسد. یال های دیگر مکعب نیز بر اساس چرخش یال جنوب شرقی تغییر فرم می یابند. شکاف ال شکل در سقف به خالص شدن هندسه آن کمک کرده و در عین حال بر محورهای آب کنار مسجد تاکید می کند. در واقع برای سبک تر شدن بیشتر، بنا روی سطحی از آب قرار گرفته که ادامه آن در داخل نیز قابل مشاهده است.

اما نکته قابل تامل در طراحی این بنا، به کارگیری کانسپت اصلی عنصری چون گنبد و مفاهیم عرفانی و انتزاعی مرتبط با ارتفاع، سیر و سلوک کاربر و چرخش نگاه وی از بلندای آسمانه لاجورد نشان تا خاکی زمین ، همه و همه تنها با تجربه ایستادن در نقطه ای مرکزی زیر همان گنبد است. پس به شیوه ای نوین، معماری نیز در پی ایجاد تجربه ی فضایی متفاوتی نسبت به تغییرات ارتفاع در کاربر امروزی است. در این راستا مدولی از آجر برای پوشاندن پوسته طراحی می شود که در وجوه افقی (بالا و پایین) خود همان رنگ آبی افلاک و در وجوه قائم خود رنگ خاک را یدک می کشد. پس این کاربر است که زمان ایستادن در مقابل بدنه آجری، همان تجربه پوسته خاکی را دارد و به هنگام تماشای سقف معماری و قاعده فیروزه ای رنگ مدول های آجری پوشاننده آن، معبود آسمانی خویش را درمیابد.

بنا دارای دو ورودی زنانه و مردانه و فضاهای جنبی آن مانند هشتی و دالان است. بخش های پشتیبانی، قسمت اداری و فضاهای مختص آقایان در طبقه همکف و بخش های مربوط به بانوان مانند شبستان زنانه و وضوخانه در طبقه بالا قرار گرفته و شبستان زنانه در واقع بالکن شبستان مردانه محسوب می شود. شبستان در ضلع جنوب غربی خود دارای سه پوسته موازی است که ضلع پایین عمود بر محور قبله، ضلع بالا موازی خط سایت و ضلع شرقی آن قوس 5 او 7  است. هر یک از سه پوسته دارای موتیفی انتزاعی و غیر مشابه از کلمه الله است که فصل مشترکشان ترسیم دقیق این کلمه بواسطه نور جنوبی در کف شبستان مردانه است.

  • دسته بندی

    • مذهبی
  • کارفرما

    • سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه
  • موقعیت

    • ایران، کرمانشاه
  • مساحت

    • 1800
  • تیم طراحی

    • طراح:
    • رضا مفاخر
    • ---
    • همکاران طراحی:
    • سهیلا ابراهیمی
    • علی فرحی
    • فروزان وحدتی
    • ---
    • ارائه:
    • محمد امینیان
    • تینا رکنی
    • ---
    • مدلسازی:
    • محسن تاجیک
    • امیر پورمقدم
    • رضا عامریان
  • اشتراک گذاری